İş dünyasında çek kavramı ile sık sık karşılaşıyor olabilirsiniz. Ancak tam olarak ne olduğunu ve dikkat edilmesi gereken noktaları biliyor musunuz?
Bu yazımızda çekte bulunması gereken bilgilerden çek ve senet arasında farklara kadar tüm detayları ele aldık.
Çek Nedir?
Çek, temelde bir ödeme aracıdır. Ticari hayatta faturadan senetlere, pek çok önemli evrak kullanılır. Çek de ödeme ve tahsilatların gerçekleştirilmesini sağlayan önemli bir araç.
Bir evrak şeklinde olan çekler, kredi kartlarının çıkmasıyla beraber eskisi kadar kullanılmasa da kanunlardaki koruyucu hükümler nedeniyle hala kullanılıyor. Kıymetli evraklar arasında yer alan çekler hazırlanırken üç taraf bulunuyor;
- Keşideci: Çeki düzenleyen kişi
- Muhatap: Çekin ödenmesi için kullanılan banka
- Lehtar: Düzenlenen çeki alan kişi
Çek her ne kadar fiziki bir evrak olsa da takibini dijitale taşıyıp cari hesaplarınızın çek-senet bakiyelerini takip edebilir; eksiksiz bir muhasebe kaydı tutabilirsiniz.
Çek Defteri Nasıl Alınır?
Çek defteri almak için bankanın şartları sağlamak yeterlidir. Üstelik çek defteri alabilmek için şirketinizin de olması gerekmez; bireysel olarak da çek defteri alıp çek düzenleyebilirsiniz.
Çek defteri alabilmek için;
- Bankada hesabınız bulunmalı,
- T.C. Kimlik Belgesi, adli sicil kaydı gibi gerekli belgeleri eksiksiz şekilde hazırlamalısınız,
- Başvuru yapmalısınız.
Başvurunuz olumlu sonuçlandığında çek defterinizi alabilirsiniz.
İlginizi çekebilir: Çeke Fatura Kesilir mi?
Çek Türleri Nelerdir?
Çek, kullanım amacı ve düzenlenme şeklinde göre farklı türlere ayrılır. Bu detaylara göre farklı durumlarda farklı çek türleri düzenlenir.
Hamiline çek
Normalde çekin üzerinden lehtar yani çeki alan kişinin ismi yazar ve bankaya bu kişi müracaat eder. Ancak hamiline çeklerde herhangi bir kişinin ismi yazmaz ve ödeme, çeki elinde bulunduran kişiye yapılır.
Bu nedenle hamiline çekler tek bir kişiye ait değildir. Elinde bulunduran herhangi bir kişi bankaya giderek ödemeyi alabilir. Bu durum çekin farklı kişilere devredilmesini kolaylaştırsa da güvenlik riskleri de ortaya çıkar.
Açık çek nedir?
Açık çekin üzerinde ödeme yapılacak tutar yazmaz. Dolayısıyla elinizde açık bir çek bulundurduğunuz istediğiniz tutarı yazarak bankadan bu ödemeyi talep edebilirsiniz.
Bu belirsizlikten dolayı açık çeklerin kötüye kullanılma olasılığı yüksektir.
Vadeli çek
Vadeli çek, ödemenin belirli bir tarihte yapılmasını sağlayan bir çek türüdür. Yani siz bir vadeli çek düzenlediğinizde alıcı ödemeyi bankadan hemen tahsil edemez; vade tarihini beklemesi gerekir.
Ancak yazımızın devamında ele aldığımız “çek kırdırma” işlemi ile çekin vadesinden önce tahsil edilmesi de mümkündür.
Bloke çek
Bloke çek, banka tarafından çekin bedeli kadar tutarın bloke konulduğu ve bu sayede ödemesinin garanti altına alındığı çek türüdür. Bir kişi elinde bloke çek ile tahsilat için bankaya gittiğinde çekin karşılıksız çıkma gibi bir durum olamaz çünkü banka önceden o tutarı bloke altına almıştır.
Çek Nasıl Kullanılır?
Çek kullanırken belli kurallara dikkat etmeniz gerekir.
- Öncelikle çek defterinizdeki bir yaprağa çekte bulunması gereken tüm bilgileri (tarih, tutar, lehtar bilgileri, ıslak imza gibi) eksiksiz şekilde doldurun.
- Alacaklı ile aranızda belli bir anlaşma varsa buna uygun şekilde vade tarihi gibi detayları da yazabilirsiniz.
- Ardından bu çeki alacaklıya verin. Hepsi bu kadar.
Çekiniz de Senediniz de Bizim Hesap’ta Takibinde!
Bizim Hesap’ta aldığınız veya vermiş olduğunuz çek ve senetleri tüm finansal verilerinizle birlikte aynı anda, tek panel üzerinden takip edebilirsiniz.
Çekte Bulunması Gereken Bilgiler
Çek yazarken ya da alırken dikkat edilmesi gereken birçok nokta bulunuyor. Bunlardan en önemlileri de çek üzerinde olması gerekenlerdir.
- Çek olarak hazırlanan evrakın üzerinde mutlaka “çek” ibaresi olmak zorundadır. Bu, çek hazırlamanın ilk kuralıdır.
- Çekte bedel ancak para olabilir. Bunun da çekte belirtilmesi gerekir. (Açık çekler hariç.)
- Çek üzerinde çeki ödeyecek kimsenin (muhatabın) adı ve unvanı yer almalıdır. Türkiye’de muhataplar sadece banka olabilir; bu nedenle unvan yerinde banka ismi yer alır.
- Banka tarafından verilen seri numarası çekte bulunmalıdır.
- Ödeme yeri çekte yazmalıdır.
- Keşidenin tarihi çek üzerinde yer almalıdır. Eğer bu çekte yer almazsa evrakın çek vasfı kaybolur.
- Keşide yeri de evrakta bulunmalıdır.
- Çeki, keşide edenin ıslak imzası da evrakta yer almalıdır.
- Çekte alacaklı olan kişinin ismi de yer almalıdır.
Çek Alırken Nelere Dikkat Edilmeli?
Çek alırken dikkat etmeniz gereken bazı noktalar:
- Çek üzerinde yer alan imzanın gerçek olup olmadığı kontrol edilmelidir.
- İleri tarihli düzenlenmiş çek alırken çeki veren kişinin / firmanın güvenilirliğine dikkat etmek şarttır.
- Çek imzalanırken orada bulunmak gerekir. Böylece çekin başka birisi tarafından imzalanması gibi bir dolandırıcılığın da önüne geçilmiş olunur.
- Çeki düzenleyen kişiler hakkında fikir sahibi olmak da önemlidir.
Çek Verirken Nelere Dikkat Edilmeli?
Sadece alırken değil çek verirken de bazı noktalara dikkat etmelisiniz:
- Çekin tutarı sadece rakamla değil aynı zamanda yazı ile de yazılmalıdır. Bunun sebebi de kötü niyetli kişilerin çekte bulunan rakam kısmı üzerinde rahat bir biçimde oynama yapılabilme riskidir.
- Meblağ yazıldıktan sonra kalan boşluklar çizgi çekilerek kapatılmalıdır. Böylece bu noktalara ilave yapılmasının önüne geçilir.
- Verilen çekin fotokopisi saklanmalıdır.
Çek ile Senet Arasındaki Fark Nedir?
Her ne kadar sık sık birbirine karıştırılsa da çek ve senet arasında bazı farklar bulunuyor.
Çek ile hesabınızdaki belli bir tutarı başka birine ödemek için bankaya verdiğiniz talimatını içerir. Senet ise borçlu olduğunuz ve ödemeniz gereken tutarı gösteren bir belgedir.
İlginizi çekebilir: Çek-Senet Takibini Dijital Ortama Taşımak: Nereden Başlamalı?
Çek Nasıl Bozdurulur?
Çek bozdurmak, çekte yazan tutarı tahsil etmek demektir. Bunun için çekin üzerinde yazan bankaya gitmeniz yeterli olacaktır. Çekte bir problem olmaması durumunda ödemenizi hızlı bir şekilde alabilirsiniz.
Çek Kırdırma Nedir?
Vadeli çeki ele aldığımız bölümde, bu tür çeklerin vade tarihlerinden önce bozdurulmadıklarından bahsetmiştik. Ancak vadeli çeklerde tahsilatı vadesinden önce yapmak istiyorsanız “çek kırdırma” olarak adlandırılan bir işlem ile bunu yapabilirsiniz.
Çek kırdırma, bankalar veya faktoring firmalarının faiz ya da komisyon kesintisi ile yaptıkları bir işlemdir. Üstelik sadece çekin ait olduğu banka değil farklı bankalara da yaptırılabilir. Bu nedenle en uygun kesinti oranını sunan banka tercih edilebilir.
Çek ile İlgili Yasal Düzenlemeler
Çekler de belirli yasal düzenlemelere tabi olan evraklardır. Bu düzenlemeler çekin hangi şartlarla geçerli olacağını ya da karşılıksız çeklerde uygulanacak cezaları vb. Belirler.
Ülkemizde çek ile ilgili yasal düzenlemeler; 5941 sayılı Çek Kanunu ve 6102 Türk Ticaret Kanununda yer alır.
Bizim Hesap ile Çek Girişleri
Bulut tabanlı ön muhasebe programı Bizim Hesap kullanıcılarının kolaylıkla ödeme veya tahsilatlarına konu olan çekleri kaydedebildiğinizi biliyor muydunuz? Üstelik dakikalar içerisinde.
Bizim Hesap’ın kapsamlı Nakit Yönetimi modülü sayesinde çek ve senetten alacak-vereceklere kadar, işletmenizle ilgili tüm finansal bilgileri tek ekrandan takip edebilirsiniz. Vadesi yaklaşan, karşılıksız çıkan, verdiğiniz ya da size verilen tüm çekleri kolayca yönetebilirsiniz.
